Cấu trúc sợi tóc và cách nuôi dưỡng mái tóc khỏe mạnh

Mỗi người đều có một mái tóc khác nhau, có người tóc dày, có người tóc mỏng, người này tóc đen, người kia tóc vàng. Nhưng bạn biết không, chính cấu trúc sợi tóc đã tạo nên những đặc tính khác biệt ấy. Việc sở hữu một mái tóc mượt mà, bồng bềnh không đơn thuần đến từ các sản phẩm vuốt gom bên ngoài, mà phụ thuộc hoàn toàn vào sức khỏe hệ thống sinh học nằm sâu dưới da đầu.

Putelo Vietnam sẽ chia sẻ về cấu trúc sợi tóc và những kiến thức căn bản về tóc, giúp bạn có cái nhìn tổng quan về tóc và có những phương pháp chăm sóc tóc đúng và hiệu quả hơn.

1. Bản chất sinh học và cấu trúc sợi tóc toàn diện

Cấu trúc sợi tóc có dạng sợi, được hình thành chủ yếu từ 70% chất sừng (keratin) và 30% các thành phần khác như nước, chất béo, hydratcacbon, vitamin và khoáng chất. Về mặt sinh học, cấu trúc sợi tóc được chia làm 2 phần chính: phần nang tóc và phần thân tóc.

Nang tóc (Chân tóc)

Nang tóc hay còn gọi là chân tóc, là phần bầu hình chén nằm dưới da đầu và các mạch máu li ti. Đây là phần “sống” của tóc, nuôi dưỡng và giúp tóc dài ra thông qua việc nhận các chất dinh dưỡng di chuyển theo đường mạch máu vào gốc chân tóc.

Ở đáy nang tóc có nhú bì chứa các mạch máu nhỏ giúp nuôi dưỡng tế bào mầm tóc. Xung quanh nang tóc còn có các tuyến nhờn (tuyến dầu, tuyến bã nhờn) giúp bôi trơn sợi tóc cũng như bề mặt da, và cơ dựng lông có khả năng “dựng đứng” mỗi khi ta “dựng tóc gáy”. Số lượng nang tóc được hình thành cố định từ sau tháng thứ 5 của phôi thai (khoảng 5 triệu nang trên cơ thể, riêng da đầu chiếm 100.000 nang) và không tăng thêm theo tuổi tác.

Thân tóc

Thân tóc chính là phần tóc mà chúng ta thấy hằng ngày. Trong cấu trúc sợi tóc, thân tóc là phần tóc “chết”, không có sự trao đổi sinh học, vậy nên ta không có cảm giác gì mỗi khi cắt tóc. Thân tóc cũng là phần không thể tự phục hồi, chính vì vậy khi tóc bị khô xơ, bạn nên cắt bỏ phần tóc hư tổn này. Cấu trúc sợi tóc ở phần thân được phân thành 3 lớp chính:

• Lớp tủy (Medulla) là phần trong cùng của sợi tóc, chứa nhiều tế bào chất sừng (keratin) và không khí. Nếu sợi tóc của bạn quá mỏng thì có thể sẽ không có lớp tủy này nhưng đừng lo lắng vì lớp tủy sẽ không gây ảnh hưởng đến độ bóng khỏe của sợi tóc.

• Lớp lõi (Cortex) là phần dày và quan trọng nhất, chiếm đến 80% cấu trúc sợi tóc. Lớp lõi quyết định tới độ bền vững, độ đàn hồi, độ bóng khỏe và màu sắc của tóc nhờ chứa các bó sợi keratin xoắn và hắc sắc tố melanin (gồm eumelanin nâu đen và pheomelanin đỏ). Sự thay đổi tỷ lệ melanin do di truyền, tuổi tác hay môi trường chính là nguyên nhân khiến tóc bạc.

• Lớp biểu bì (Cuticle/Cutin) là lớp ngoài cùng, không màu, gồm 5 – 10 lớp keratin trong suốt xếp chồng lên nhau như ván lợp mái nhà, kết dính bằng chất bọc KIT. Ngoài cùng là lớp màng mỡ (lipid) mỏng chống thấm nước và giữ ẩm bằng cách khóa chặt chất dinh dưỡng. Khi tóc ướt, biểu bì hé mở. Khi tiếp xúc hóa chất mạnh (dầu gội kiềm, thuốc nhuộm, uốn) hoặc nhiệt độ máy sấy cao, chất kết dính KIT bị trôi, làm bong tróc lớp biểu bì khiến tóc xơ xác.

2. Vòng đời phát triển tự nhiên của sợi tóc

Hiểu rõ cấu trúc sợi tóc thôi chưa đủ, bạn cần nắm vững chu kỳ sinh trưởng gồm 3 giai đoạn chính diễn ra liên tục trong suốt đời người (tóc được thay thế ít nhất 12 lần):

• Giai đoạn Anagen (Mọc tóc): Kéo dài từ 2 – 6 năm. Có đến 85 – 90% số sợi tóc trên đầu luôn ở giai đoạn này. Các tế bào mầm tóc liên tục biệt hóa và đẩy sợi tóc dài ra (trung bình 10cm/năm).

• Giai đoạn Catagen (Ngưng mọc): Kéo dài 2 – 3 tuần, chiếm khoảng 1 – 2% lượng tóc. Nang tóc co lại, thân tóc tách dần khỏi nhú bì nuôi dưỡng và hình thành bầu nhú tóc.

• Giai đoạn Telogen (Nghỉ ngơi và rụng): Kéo dài khoảng 3 tháng, chiếm 10 – 15% lượng tóc. Sợi tóc cũ rụng đi để nhường chỗ cho tế bào mầm tóc mới bắt đầu chu kỳ Anagen tiếp theo.

Bình thường, một người rụng từ 60 – 100 sợi tóc/ngày. Hiện tượng rụng tóc đáng báo động xảy ra khi lượng tóc rụng hơn 100 sợi mỗi ngày. Điều đó đồng nghĩa chu kỳ sinh trưởng bị gián đoạn do các nguyên nhân: di truyền, thay đổi nội tiết tố, bệnh lý da đầu, cơ thể thiếu dưỡng chất, stress kéo dài, tuần hoàn máu kém, hoặc thói quen buộc tóc quá chặt và gãi đầu mạnh tay làm bong tróc da đầu.

3. Sự khác biệt cấu trúc sợi tóc giữa các loại tóc

Hình dáng, mật độ và độ bóng của mái tóc ở mỗi cá nhân được quy định nghiêm ngặt bởi các yếu tố hình học trong cấu trúc sợi tóc:

• Tóc thẳng và tóc xoăn: Sự xuất hiện này là do hình dạng mặt cắt ngang của sợi tóc. Chu vi của tóc thẳng hầu hết là hình tròn hoàn chỉnh, giúp bã nhờn từ tuyến dầu dễ dàng di chuyển xuống nuôi dưỡng thân tóc, khiến tóc thẳng thường bóng mượt hơn. Ngược lại, những sợi tóc xoăn có chu vi trục tóc dẹt hơn. Trục tóc càng dẹt thì tóc càng xoăn xoắn ốc, khiến dầu tự nhiên khó di chuyển xuống, dẫn đến việc tóc xoăn thường bị khô và xỉn màu hơn.

• Độ dày và màu sắc: Xét về đường kính, tóc vàng có kích thước nhỏ nhất, tóc đen to nhất (trung bình từ 1/500 – 1/400 inch). Người tóc vàng tuy sợi mảnh nhưng lại có lượng tóc nhiều nhất (khoảng 140.000 sợi), trong khi người tóc đỏ có số lượng ít nhất (khoảng 90.000 sợi). Độ dày của mái tóc phụ thuộc mật thiết vào cả số lượng chân tóc lẫn độ lớn sợi tóc. Nếu chân tóc nhiều nhưng sợi tóc quá mỏng, mái tóc tổng thể nhìn vẫn sẽ bị mỏng.

4. Bí quyết nuôi dưỡng mái tóc khỏe mạnh từ cấu trúc sợi tóc

Dựa trên những hiểu biết khoa học về cấu trúc sợi tóc, việc chăm sóc tóc cần phải tác động đúng vào từng lớp cấu tạo thay vì chỉ bôi trơn tạm thời.

Chọn dầu gội, dầu xả phù hợp độ pH da đầu

Da đầu có độ pH lý tưởng từ 4.5 – 5.5, giúp giữ lớp biểu bì luôn khép chặt. Bạn nên chọn dầu gội không chứa sulfate (chất tẩy rửa mạnh) để tránh làm trôi chất kết dính KIT như Dầu gội Putelo. Khi dùng dầu xả Putelo, chỉ thoa lên phần thân tóc và ngọn tóc (nơi biểu bì dễ tổn thương), giữ khoảng 2 – 3 phút rồi xả sạch để đóng gói lớp biểu bì, khóa chặt độ ẩm.

Gội đầu khoa học bảo vệ nang tóc

• Tần suất lý tưởng: Gội từ 2 – 3 lần/tuần bằng nước ấm vừa phải. Nước quá nóng sẽ làm mở toang biểu bì và mất dầu tự nhiên, nước quá lạnh lại không sạch bã nhờn.

• Thao tác nhẹ nhàng, chỉ dùng các đầu ngón tay massage nhẹ nhàng da đầu. Tuyệt đối không dùng móng tay chà xát quá mạnh vì gãi đầu mạnh tay không những làm bong tróc da đầu mà còn gây rụng tóc, làm tổn thương nang lông sâu sắc.

• Sau khi gội, cần dùng khăn khô thấm nhẹ, tuyệt đối không chải tóc khi còn ướt vì lúc này liên kết hydrogen đang yếu, tóc rất dễ bị tổn thương và đứt ngang.

Thẩm thấu sâu và phục hồi lớp lõi (Cortex)

Khi tóc đã bị hư tổn do hóa chất hoặc nhiệt độ, các phân tử dầu thực vật dạng nặng chỉ có thể nằm ngoài biểu bì gây bết dính. Để cải thiện tận gốc cấu trúc bên trong lớp lõi, bạn nên ưu tiên sử dụng các tinh chất dưỡng tóc chứa peptide hoặc keratin thủy phân (hydrolyzed keratin). Các dưỡng chất phân tử siêu nhỏ này có khả năng đi xuyên qua các khe hở biểu bì, bù đắp trực tiếp vào các sợi keratin bị bãy rụng ở lớp vỏ, trả lại độ đàn hồi và độ bóng tự nhiên cho mái tóc.

Bổ sung dinh dưỡng thiết yếu từ bên trong

Nang tóc là phần sống duy nhất nhận dinh dưỡng từ mạch máu, do đó chế độ ăn uống quyết định 80% sức khỏe mái tóc. Hãy tích cực bổ sung:

• Protein (Thịt, cá, trứng, đậu): Nguyên liệu chính cấu thành chất sừng keratin.

• Omega-3 (Cá hồi, các loại hạt): Giúp bôi trơn thân tóc, hạn chế tóc xù rối.

• Kẽm và Sắt: Kích thích tế bào mầm tóc phát triển ở giai đoạn Anagen, tăng cường tuần hoàn máu da đầu.

• Vitamin nhóm B & L-Cystine: Nuôi dưỡng nang tóc chắc khỏe, giảm gãy rụng rõ rệt.

Tóm lại

Nắm vững kiến thức về cấu trúc sợi tóc chính là chiếc chìa khóa vàng giúp bạn loại bỏ những thói quen sai lầm, xây dựng một quy trình chăm sóc tóc logic, khoa học để sở hữu một mái tóc chắc khỏe, bóng mượt bền vững từ gốc đến ngọn.

Xem thêm:

Hướng dẫn ủ tóc bằng nha đam giúp tóc bóng mượt, chắc khỏe

Tại sao tóc rụng nhiều? Nguyên nhân và cách khắc phục

Adenosine Triphosphate là gì? Vai trò của ATP đối với mái tóc của bạn